Đây là chặng ít việc nhất và cũng là chặng duy nhất mà một lần bỏ qua có thể xoá sổ cả quán. Điện, nước, gas — ba nguồn, mỗi nguồn một loại rủi ro, và cả ba đều cần bằng chứng chứ không chỉ cần lời nói đã kiểm.
Điện: tắt cái gì, giữ cái gì
Câu hỏi khó nhất của chặng này không phải “tắt chưa” mà là “có được tắt không”. Tắt sai còn tốn kém hơn quên tắt.
| Thiết bị | Qua đêm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tủ mát, tủ đông | Giữ nguyên | Không bao giờ ngắt — hàng hỏng và máy nén chịu tải khi khởi động lại |
| Máy pha espresso | Theo hướng dẫn nhà sản xuất | Xem mục riêng bên dưới |
| Máy xay | Tắt công tắc, giữ nguyên phích | Tránh giật điện khi vệ sinh sáng sớm |
| Bình đun nước, máy nóng lạnh | Tắt | Nguy cơ cháy cao nếu cạn nước |
| Ổ cắm quầy có thiết bị nhỏ | Rút | Máy đánh sữa, máy ép, lò vi sóng |
| Đèn biển hiệu | Theo giờ đã hẹn | Nên gắn hẹn giờ thay vì tắt tay |
| Camera, modem, báo động | Giữ nguyên | Ghi rõ trên tủ điện để không ai ngắt nhầm |
Máy pha espresso: tắt hẳn hay để chờ
Không có câu trả lời chung — phụ thuộc vào loại boiler và khuyến nghị của nhà sản xuất. Nguyên tắc an toàn: nếu quán mở cửa sau hơn 8 tiếng thì tắt theo đúng trình tự của máy (không rút phích đột ngột khi boiler đang áp); nếu quán mở lại sớm và máy có chế độ tiết kiệm, dùng chế độ đó. Việc bật tắt sai trình tự lặp lại hằng ngày là một trong những nguyên nhân làm hỏng bộ gia nhiệt sớm — chi tiết ở bài sửa chữa máy pha cà phê tại TP.HCM.
Dán một tấm nhãn nhỏ ngay trên máy ghi đúng trình tự tắt của model đang dùng. Đừng để nhân viên mới phải đoán.
Nước: kiểm rò rỉ trong 60 giây
- Khoá tất cả vòi, đứng yên nghe 10 giây — tiếng nước chảy nhỏ trong tường hoặc dưới bồn là dấu hiệu rõ nhất.
- Sờ khô các khớp nối dưới bồn rửa và sau máy pha.
- Kiểm tra bộ lọc nước: cốc lọc có đọng nước quanh ren không.
- Nhìn sàn quanh tủ mát — nước đọng ở đó thường là máng thoát bị tắc chứ không phải rò.
- Khoá van tổng nếu quán có và nếu không có thiết bị nào cần nước qua đêm.
Một chỗ rỉ nhỏ sau máy pha có thể chảy suốt 8 tiếng mà không ai biết. Hậu quả không chỉ là hoá đơn nước — nước đọng dưới thiết bị điện là tình huống nguy hiểm thật sự.
Gas: khoá van theo quy định
- Khoá van bình và van chờ sau mỗi ca, kể cả khi bếp chỉ dùng buổi sáng.
- Dán biển “VAN GAS — KHOÁ SAU KHI SỬ DỤNG” ngay tại van, chữ đủ lớn để nhìn thấy trong ánh sáng yếu.
- Ngửi kiểm tra quanh khu bếp trước khi rời; có mùi gas thì không bật/tắt bất kỳ công tắc điện nào, mở thông thoáng, khoá van, ra ngoài rồi gọi hỗ trợ.
- Kiểm tra dây dẫn gas định kỳ, thay theo khuyến cáo của nhà cung cấp gas.
Ảnh tại điểm kiểm soát
Bốn tấm ảnh, chụp bằng điện thoại, gửi vào nhóm của quán ngay trong tối:
| # | Ảnh | Phải thấy được gì |
|---|---|---|
| 1 | Tủ điện | Các cầu dao đã ở đúng vị trí quy định |
| 2 | Khu bồn rửa | Vòi khoá, sàn khô |
| 3 | Van gas | Tay van ở vị trí đóng |
| 4 | Quầy pha chế | Thiết bị đã tắt, mặt quầy khô |
Ảnh phải chụp đủ sáng và thấy được bối cảnh — ảnh cận cảnh một tay van không nói được đó là van nào. Cách tổ chức và kiểm tra bộ ảnh này nằm ở bài biên bản bàn giao cuối ca.
Ba lỗi lặp lại nhiều nhất
- Ngắt cầu dao tổng vì nghĩ như vậy là an toàn nhất — kéo theo tủ mát, camera và báo động cùng tắt.
- Rút phích máy pha khi boiler còn nóng và còn áp, lặp lại hằng ngày.
- Chỉ khoá van bình, quên van chờ ở đường ống gần bếp.
Cách chặn cả ba: dán nhãn màu lên đúng từng cầu dao và từng van, ghi rõ “TẮT” hoặc “KHÔNG TẮT”. Mất 30 phút làm một lần, dùng được nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Quán thuê mặt bằng không có tủ điện riêng thì sao?
Làm việc với chủ nhà để tách tối thiểu ba nhánh: nhánh lạnh (tủ mát, tủ đông), nhánh an ninh (camera, modem) và nhánh quầy. Không tách được thì chỉ tắt từng thiết bị tại ổ cắm.
Có nên lắp hẹn giờ cho đèn biển hiệu không?
Nên. Hẹn giờ loại bỏ hoàn toàn nhóm lỗi “quên tắt”, và tiết kiệm điện đều đặn hơn bất kỳ lời nhắc nào.
Ai là người chịu trách nhiệm chặng này?
Người rời quán cuối cùng, không phân biệt chức danh. Tên người đó phải nằm trên biên bản bàn giao của tối hôm ấy.
Bước tiếp theo. Nguồn đã khoá thì tới tài sản: niêm phong ca tối.
Máy pha đang có dấu hiệu bất thường sau khi bật tắt hằng ngày: liên hệ hỗ trợ kỹ thuật máy pha cà phê của True Cafe.
